Τι είναι και που βασίζεται 

μια επιτυχημένη “Πράσινη Ανάπτυξη”

“ Προϋποθέτει, ωστόσο, αποτελεσματική κρατική παρέμβαση, κοινωνική συμμετοχή στις αποφάσεις, εταιρική κοινωνική ευθύνη, δραστηριοποίηση μη κυβερνητικών οργανώσεων, εθελοντισμό ”

Του  Στέφανου ΑΡΓΥΡΑΚΗ

Γεωλόγου - Τεχνικού Περιβάλλοντος στην Νομαρχία Πέλλας

Η έννοια της πράσινης ανάπτυξης δεν έχει ακόμα αποκτήσει διεθνώς μια σαφώς καθορισμένη σημασία, βασική, ωστόσο, επιδίωξη της είναι η επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης χωρίς την επιδείνωση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Πράγματι, η ανάγκη μετάβασης από το μοντέλο ανάπτυξης του προηγούμενου αιώνα, το οποίο αποδείχτηκε ευεργετικό για την οικονομία αλλά καταστροφικό για το περιβάλλον, προς περισσότερο πράσινες αναπτυξιακές πολιτικές, εντείνει τις πιέσεις για πολιτικές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση της προστασίας του περιβάλλοντος και της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Άλλωστε, υπάρχει διάχυτη η πεποίθηση ότι οι επενδύσεις στην πράσινη οικονομία μπορούν να συμβάλουν στην ταχύτερη έξοδο της παγκόσμιας οικονομίας από την ύφεση, ενώ οι πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος μπορούν να επιταχύνουν την ανάπτυξη. Αρκετοί είναι και αυτοί που ισχυρίζονται ότι το πέρασμα από την τεχνολογική στην πράσινη ανάπτυξη προβάλλει ως μονόδρομος για μια αναπτυξιακή πορεία στην κατεύθυνση της αειφορίας. 

Πιο αναλυτικά, η Πράσινη Ανάπτυξη επιδιώκει να αποτρέψει και να μειώσει την περιβαλλοντική ρύπανση και να προωθήσει τη βιώσιμη παραγωγή και την κατανάλωση, σεβόμενη τα αποθέματα των φυσικών πόρων του πλανήτη, έτσι ώστε να αποσυνδεθεί η οικονομική ανάπτυξη από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Σε πολιτικό επίπεδο, ο γενικός ευρωπαϊκός στόχος εξοικονόμησης ενέργειας καθορίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2007: μείωση των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου στην ΕΕ κατά 20%, αύξηση του ποσοστού της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο 20% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης σε σχέση με το 8,5% που είναι σήμερα και βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας κατά 20%, μέχρι το 2020 (στόχοι «20-20-20»). Σε νομικό επίπεδο, όλα τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λάβουν ορισμένα μέτρα που αποσκοπούν στην επίτευξη του παραπάνω στόχου.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι προτάσεις που ακούγονται από διάφορες φωνές σε Ελλάδα και Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, για την Πράσινη Ανάπτυξη, η οποία θα επιτευχθεί μέσα από τους εξής τρεις στόχους: 

(1) Κλίμα και Ενέργεια: Μετάβαση σε μια οικονομία που μειώνει τις εκπομπές άνθρακα με πραγματική πρόοδο μέχρι το 2020 και απεξαρτητοποίησή της από τα ορυκτά καύσιμα μέχρι το 2050. Ταυτόχρονη προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ανάπτυξη τεχνογνωσίας και τεχνολογίας, εξαγωγική δραστηριότητα, αύξηση θέσεων εργασίας, 

(2) Ριζική αναδιάρθρωση σε όλους τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας, δηλαδή στη γεωργία, στην αλιεία, στον τουρισμό, στον πολιτισμό και στη μεταποίηση. Αλλαγή των συστημάτων παραγωγής και κατανάλωσης και με την ενθάρρυνση της πράσινης επιχειρηματικότητας, και 

(3) Οικονομία στους φυσικούς πόρους και πράσινες υποδομές: Ολοκληρωμένη πολιτική για τη διαχείριση των υδάτων, των απορριμμάτων, την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων και πράσινες υποδομές στις μεταφορές, στην ακτοπλοΐα, στο δομημένο περιβάλλον.

Σε σχέση με όσα αναφέρθηκαν, έχει σημασία να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε κάποιες έννοιες που θα καθορίσουν την επιτυχία του εγχειρήματος, όπως αυτή της εξοικονόμησης ενέργειας που επικεντρώνεται στην αλλαγή του σπάταλου τρόπου ζωής, με συγκράτηση της υπερβολικής κατανάλωσης πόρων. Κάτι τέτοιο, ασφαλώς, προϋποθέτει και απαιτεί ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση των πολιτών, ώστε να αναπτύξουν περιβαλλοντική συνείδηση. Αποτελεσματική εξοικονόμηση μπορεί να επιτευχθεί με τεχνολογικές βελτιώσεις και καινοτομίες.

Πράγματι, η τεχνολογία μπορεί να μετατραπεί από σημαντικό μέρος του προβλήματος σε καθοριστικό στοιχείο της λύσης. Οι περισσότερες από τις παλιές τεχνολογίες δεν είναι περιβαλλοντικά φιλικές, αφού υστερούν στην εξοικονόμηση πόρων. Είναι αναγκαία σήμερα η άμεση τεχνολογική αντιμετώπιση παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων όπως η κλιματική αλλαγή, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η διάβρωση των εδαφών, η εξάντληση και ρύπανση των υδατικών πόρων, η αύξηση της ποσότητας και επικινδυνότητας των αποβλήτων. Χάρη στην χρήση βελτιωμένων και αποδοτικότερων τεχνολογιών μπορούν να επιτευχθούν χαμηλότερες εισροές υλικών και ενέργειας και χαμηλότερες εκροές ρύπων.

Επίσης, πολλές δυνατότητες έχει η χρήση οικονομικών εργαλείων για την ταυτόχρονη επίτευξη περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων. Οι δραστηριότητες προστασίας του περιβάλλοντος, όπως η εξοικονόμηση ενέργειας και άλλων πόρων, η αντιρρυπαντική τεχνολογία, η υποκατάσταση τοξικών υλικών, η ανακύκλωση αποβλήτων, η εφαρμογή νέων μεθόδων καθαρότερης παραγωγής, η οργάνωση και αξιοποίηση της προστασίας της φύσης δημιουργούν πολλές θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την Πράσινη Ανάπτυξη θα δημιουργήσει μέχρι το 2020 πάνω από 10.000.000 νέες θέσεις εργασίας.

Τα παραπάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Πράσινη Ανάπτυξη αποτελεί σήμερα ένα πρόσταγμα με σημαντικές προοπτικές στον ανεπτυγμένο κόσμο και όχι μόνο. Προϋποθέτει, ωστόσο, αποτελεσματική κρατική παρέμβαση, κοινωνική συμμετοχή στις αποφάσεις, εταιρική κοινωνική ευθύνη, δραστηριοποίηση μη κυβερνητικών οργανώσεων, εθελοντισμό.